Klein, rond en gezond!

Toen ik op mijn 14e besloot om geen vlees en gevogelte meer te eten, maakte ik een grote fout: ik dacht dat ik het stukje vlees door een extra stuk kaas kon vervangen. In eens at ik veel meer melkproducten.

Pas jaren – en behoorlijk wat verkoudheden – later kwam ik er achter dat kaas en yoghurt geen goede vleesvervangingen waren. Mijn voeten werden steeds kouder en ik kreeg last van verkoudheden en een chronische loopneus.

Inmiddels weet ik waarom ik deze klachten kreeg: de dagelijkse portie yoghurt was veel te afkoelend en had, samen met de extra portie kaas, een slijmvormend effect op mijn lichaam (zie ook het blogbericht van augustus 2015).

Wat had ik toen beter kunnen doen? Ik had simpelweg het vlees en gevogelte door peulvruchten kunnen vervangen.

Omdat peulvruchten voedzame planten voor een duurzame toekomst zijn, heeft de VN 2016 uitgeroepen tot het jaar van de peulvrucht. ‘Peulvruchten kunnen er aanzienlijk aan bijdragen om honger en tekorten in de wereld tegen te gaan’, aldus Ban Ki-moon. Gelijk heeft hij.

Peulvruchten hebben veel voordelen:

  • Peulvruchten zijn goedkoop. Biologische peulvruchten zijn in verhouding iets duurder. Ze genieten de voorkeur, omdat ze hoogwaardiger zijn.
  • Peulvruchten zijn heel voedzaam. Een handvol peulvruchten levert al een voedzame maaltijd op.
  • Peulvruchten bevatten (relatief) veel eiwit.

Nadelen zijn er natuurlijk ook:

  • Je mag peulvruchten niet rauw eten, dat wil zeggen de bereiding kost tijd.
  • Indien je peulvruchten niet goed bereidt, kun je last krijgen van spijsverteringsklachten.

Veel mensen zien vanwege de nadelen juist af van het eten van peulvruchten. Dit is jammer, want met name vegetariërs of mensen die weinig vlees eten, hebben juist zoveel baat bij peulvruchten.  

Peulvruchten zijn de op drie na grootste plantenfamilie van de wereld. In totaal zijn er meer dan 18 duizend soorten; er zijn al meer dan 70 soorten linzen.

Volgens de TCM horen alle (gedroogde) peulvruchten bij het element water. Dit komt doordat ze met water moeten worden bereid en doordat ze een versterkend effect hebben op de Nieren. De thermische werking schommelt tussen licht verwarmend, neutraal en verfrissend. Kiemen van peulvruchten hebben altijd een verfrissend tot koud effect op het lichaam. Op de sojaboon na helpen alle peulvruchten tegen damp. Zoals je wellicht weet is ‘damp’ een ziektesyndroom in de TCM. Kenmerken van damp zijn onder meer loopneus, schimmelklachten, overgewicht, (nat) eczeem, frequente verkoudheden, vocht vasthouden.  Sojabonen en sojabonenproducten (sojamelk, sojayoghurt) hebben juist een bevochtigend effect op het lichaam. Als je last  hebt van damp, kun je sojaproducten beter vermijden. De boon die het beste tegen damp helpt, is de adukiboon.

Hoe kun je de peulvruchten het beste bereiden? Als je de peulvruchten wilt bereiden als apart bijgerecht, dan week je ze eerst in water. Sommige peulvruchten hoef je volgens de informatie op de verpakking niet te weken, maar het is altijd aan te raden om ook deze peulvruchten te weken. Door het weken worden moeilijk verteerbare stoffen, zoals fytinezuur, afgebroken. Het beste kun je de peulvruchten een nacht weken. Het weekwater gooi je weg. Kook de peulvruchten vervolgens in ruim water. Gebruik extra ‘hulpmiddeltjes’ die ervoor zorgen dat de peulvruchten uiteindelijk beter verteerbaar worden: zeewier, een theelepel baking soda, bonenkruid of zeezout.

Als je peulvruchten direct wilt gebruiken in een gerecht, bijvoorbeeld voor een soep, kun je ze ook het beste eerst weken. Bereid het gerecht dan met kruiden en specerijen die de spijsvertering bevorderen. Denk aan majoraan, laurierblad, verse gember en dille.

Voor vegetariërs, met name vegetariërs die last hebben van inwendige kou, geldt: eet minimaal vier keer per week peulvruchten.     

 

‘Een ziek kind is gemakkelijk te genezen…

….je moet gewoon de spijsvertering versterken’, aldus een geneeskundige wijsheid uit China.

Ha, was het maar zo simpel. Ondanks dat ik de theorie en praktijk van de Chinese voedingsleer goed beheers, was het toch een uitdaging toen mijn dochter zes jaar geleden werd geboren. Na de borstvoedingsperiode ging ik keurig rijst- en groentepapjes voor haar koken… en had soms het gevoel dat ik de keuken niet meer uitkwam.

Toen mijn dochter naar de crèche ging, wilde ik de traditie een beetje overeind houden. Ik gaf bakjes mee met voorgekookt eten. Gelukkig vonden de juffen het allemaal prima, ook al snapten ze niet helemaal waarom ik liever niet wilde dat het eten in de magnetron werd verwarmd en waarom ik groentehapjes beter vond dan broodjes kaas. Waar ik me eerst nog een beetje ongemakkelijk voelde (daar heb je de moeder met de bakjes weer), merkte ik dat er een langzamerhand een verandering kwam. Op een ouderavond mocht ik een presentatie over kindervoeding volgens de vijf elementen geven. En zoals het toeval het wilde (toeval, bestaat het??) kreeg de crèche tegelijkertijd een aanbod binnen van een bedrijf dat gekookte lunches aanbood. De hele crèche was om: vanaf dat moment kregen de kinderen een warme lunch. Het veranderde dusdanig dat de juffen zelfs ‘s ochtends een pannetje rijst of soep gingen koken. Wat was ik blij met die ontwikkeling! De kinderen (en ouders…want hoe gek vonden veel ouders een warme lunch) wenden heel snel aan de warme maaltijd. Ik zag mijn dochter dingen eten die ze thuis had geweigerd. Groepsdruk in de positieve zin…en ik hoefde geen bakjes eten meer mee te geven.

Laten we kijken wat de TCM over kindervoeding denkt: Op veelvuldig verzoek ga ik dit blogbericht wijden aan dit onderwerp. In dit blogbericht schrijf ik over voeding voor kinderen vanaf circa drie jaar. Baby- en peutervoeding krijgen nog een keer aparte aandacht.

De traditionele Chinese geneeskunde beschouwt kinderen niet als kleine volwassenen, maar gaat ervan uit dat ‘het lichaam en het Qi van kinderen nog niet volledig zijn volgroeid en dat de ingewanden en de darmtractus van kinderen onvolledig zijn ontwikkeld’.  Vertaald betekent dit: het lichaam en de orgaanfuncties zijn nog niet helemaal ‘af’.

In een ander geneeskundig boek vinden we de volgende uitspraak: ‘Huid en haar, spieren en vlees, pezen en botten, hersenen en merg, de vijf inwendige organen, het Qi en het Bloed zijn bij kinderen nog niet vast en sterk.’ Toch er is met name positief nieuws, want de literatuur benadrukt: ‘ Het Qi van de inwendige organen is puur en effectief; kinderen genezen daarom heel snel’. Dit komt omdat er bij kinderen nauwelijks ophoping is van jarenlange verkeerde voeding, gifstoffen en emotionele ballast.

Een centrale rol voor de gezondheid van een kind – nog meer dan bij volwassenen – speelt de spijsvertering en dus ook de voeding: de meeste ziektes bij kinderen hebben volgens de TCM te maken met de orgaansystemen Milt/Maag en met de Longen. Trouwe lezers weten al dat Milt en Maag in de TCM niet te vergelijken zijn met de westerse organen, maar dat het gaat om een heel concept van orgaanfuncties. Milt en Maag zijn verantwoordelijk voor de hele spijsvertering: de voeding komt in de Maag terecht en wordt dan van het spijsverteringvuur (de Milt) opgesplitst in een zuiver en een onzuiver gedeelte. De warmte en energie van de Milt zijn essentieel om de voedingsessentie uit de aangeboden voeding te kunnen filteren. Alleen dan is dit gedeelte bruikbaar voor het lichaam en kan het worden verwerkt tot lichaamseigen stoffen.

Zoals gezegd is deze functie bij kinderen nog niet helemaal volgroeid. Daarom kan de splitsing vaak niet voldoende plaatsvinden: slijm en ‘restjes’ onzuivere voeding blijven achter. Een opgeblazen gevoel, diarree, verstopping en buikpijn zijn het gevolg.

Vervolgens ziet men bij kinderen vaak het volgende mechanisme: de overtollige slijm wordt door de Milt bij wijze van spreken naar de  Longen geduwd. Dit resulteert in een loopneus, frequente verkoudheid en andere ziektes van het ademhalingsstelsel.

Hier onder een paar waardevolle tips om het verteringssysteem van kinderen te versterken.

Zes tips voor gezonde kindervoeding

  • Ook voor kinderen geldt: de basis is gekookt of anderszins bereid eten. Geef kinderen minimaal twee warme, gekookte maaltijden per dag. Dit begint al bij het ontbijt. Ideeën voor het ontbijt zijn: rijstpapjes (gekookt in rijstmelk of en ander plantaardig alternatief) met perencompote, pannenkoeken op basis van spelt- en boekweitmeel, polenta met appelmoes
  • Wat kinderen niet kennen, missen ze ook niet. Probeer om cola, chocopasta en ander extreem zoete voeding niet in huis te halen. Kinderen komen daar nog vroeg genoeg mee in aanraking
  • Koemelkproducten kun je het beste vervangen door (kleine!!) hoeveelheden schapen- en geitenmelkproducten.
  • Wees daarnaast voorzichtig met bananen (slijmvormend!!), overmaat aan tropisch fruit en fruitsap.
  • Vervang tarwe en tarweproducten door producten van spelt en kamut. Ook boekweit, maïs, rijst, gierst, quinoa en teff zijn prima alternatieven.
  • Het basisdrankje is water, het liefst zonder koolzuur en een beetje warm. Af en toe kun je het aanvullen met een glaasje kruidenthee en diksap.

Omdat ik zelf moeder ben, realiseer ik me heel goed dat het een uitdaging is om je kind gezonde voeding te geven. Streef ernaar om het thuis redelijk goed te doen. In de eerste jaren leg je de basis voor de gezondheid van je kind en dat is zeker de moeite waard. Maar wees ook weer niet te streng. Naar mijn idee is het minder erg als je kind op een verjaardag een keertje taart eet die vol met kleur- en smaakstofjes zit, dan dat je kind het enige kind is dat deze taart niet ‘mag’ eten. Als de vertering van je kind sterk genoeg is (door – jawel – vroeg genoeg te beginnen met de juiste voeding), dan kan het prima een keertje zo’n ‘gekke’ taart hebben.

Heb je nog meer leuke en eenvoudige tips? Deel ze met ons via het reactieformulier!

 

 

Wat je moet weten over melkproducten….vanuit het oogpunt van de TCM

‘Is melk dan eigenlijk zo slecht?”, word ik vaak gevraagd door mijn cliënten.

Nee, is het correcte antwoord. Melk en andere dierlijke melkproducten zijn niet per se ‘slecht’.  Ze kunnen juist ook medicinaal werken. Maar ze moeten wel passen bij iemands conditie en individuele gezondheid.

In de Chinese voedingsleer spelen dierlijke melkproducten een ondergeschikte rol. Als we kijken naar de (voedings)geschiedenis van melkproducten in China, dan valt op dat er maar een paar provincies in China waren waar kleine hoeveelheden dierlijke melkproducten werden geconsumeerd.

In de 3e tot 7e eeuw na Chr. kregen dierlijke melkproducten iets meer betekenis. Dit kwam door de invloed van het boeddhisme en door het toegnomen contact met andere volkeren. Melkproducten werden echter nooit ‘puur’ gebruikt, maar gedeeltelijk gefermenteerd en verder verwerkt in andere spijzen. Roomboter en melk werden met name voor zoete gerechten gebruikt. Gefermenteerde melk werd gebruikt in soepen en sauzen. Het drinken van melk was niet gebruikelijk.

Dierlijke melkproducten werden in bijna alle geneeskundige diëtetiekboeken vermeld: alle dierlijke melkproducten – inclusief moedermelk – bouwen Bloed op en bevochtigen het lichaam. Ze zijn voedzaam en hebben een sterke relatie met het element aarde en de zoete smaak. De diëtetiek-literatuur benadrukt dat het gebruik van dierlijke melkproducten met name was voorbehouden voor zieke of oudere mensen.

Als we kijken naar andere traditionele keukens, dan valt op dat melk en melkproducten nauwelijks een rol spelen. In 2008 reisde ik voor het eerst naar het Midden Oosten. Wat stond ik raar te kijken toen ik voor het eerst zag hoe in een restaurant een glaasje geitenmelk werd geserveerd: de melk was helemaal groen. Wat bleek: er zaten veel verse keukenkruiden doorheen. Vanuit het oogpunt van de traditionele voedingsleer is dit heel slim. Mensen weten gewoon uit ervaring dat melk heel moeilijk verteerbaar is en serveren de melk daarom met ‘verteringshulpmiddelen’ in vorm van verse kruiden. Ik wilde toen ook nog weten hoe vaak dit werd gedronken. ‘Maximaal twee à drie keer per maand’, was het antwoord.

Vanuit het oogpunt van de TCM is dit heel verstandig, want in deze hoeveelheden en met deze frequentie krijgt de melk een medicinale werking.

Hieronder licht ik de werking van enkele melkproducten volgens de Chinese diëtetiek verder toe. Mocht je minder geïnteresseerd zijn in deze TCM-uitleg, kijk dan snel beneden naar de zeven concrete tips hoe je het beste kunt omgaan met dierlijke melkproducten.

Koemelk
In China werd niet alleen de melk van de koe, maar ook van de wilde buffel (in het zuiden van het land), gebruikt.
Thermische werking: neutraal
Relatie met het orgaansysteem: Maag, Milt, Long, Dikke Darm
Indicaties: leegte, bouwt lichaamssappen op, bevochtigt, laat Qi dalen
Contra-indicaties: damp, slijm

Room en roomboter
In het Chinees wordt er geen verschil gemaakt tussen roomboter en room. Allebei worden gezien als vetbestanddeel van de melk.
Thermische werking: neutraal
Relatie met het orgaansysteem:  Milt, Long, Nieren
Indicaties: leegte, Yin deficiëntie, droogte
Contra-indicaties: damp, slijm

Yoghurt
Thermische werking: koud
Relatie met het orgaansysteem:  Lever, Maag
Indicaties: Yin deficiëntie, droogte, constipatie
Contra-indicaties: damp, slijm, Yang deficiëntie

Kaas
De thermische werking en de relatie met het orgaansysteem is afhankelijk van het soort kaas. Hier beschrijf ik alleen de werking van de ‘gewone’  kaas, zoals Gouda en Edammer. Trouwens, hoe kruidiger en droger de kaas is, hoe minder de kaas het lichaam bevochtigt.
Thermische werking: neutraal, tendens verwarmend
Relatie met het orgaansysteem: Milt
Indicaties: droogte, zwakte
Contra-indicaties: damp en slijm

Melkproducten van de geit en het schaap zijn trouwens thermisch gezien iets warmer dan de varianten van koemelk. Ze zijn ook iets minder bevochtigend. Dit verklaart waarom – vanuit het oogpunt van de Chinese diëtetiek – producten van schapen- en geitenmelk over het algemeen beter worden verdragen dan koemelkproducten.

Het valt op dat alle melkproducten een (sterk) bevochtigende werking hebben. Dat betekent dat je ze moet vermijden als je last hebt van damp en/of slijm. Voorbeelden van damp en slijm zijn: loopneus, frequente verkoudheid, plakkerige ontlasting, schimmelinfecties, overgewicht, tumors.

De kwaliteit van de melkproducten speelt natuurlijk ook een rol. Melk van dieren die vrije uitloop hebben, is hoogwaardiger dan melk van koeien die alleen binnen staan en antibiotica krijgen toegediend.

Zeven tips voor het gebruik van dierlijke melkproducten

  • Vermijd maaltijden die uitsluitend gebaseerd zijn op melk of melkproducten, zoals yoghurt met muesli, kwark met fruit, smoothies op basis van yoghurt. Volgens de traditionele keukens zijn melkproducten altijd (hooguit!) een aanvulling op een gerecht. Ze vervangen nooit een complete maaltijd.
  • Melkproducten worden het beste verdragen als je ze combineert met gekookte gerechten, bijvoorbeeld een scheutje room in een kerriegerecht of een beetje Parmezaanse kaas bij rijst en groenten.
  • Probeer een keertje om minimaal vier weken af te zien van alle dierlijke melkproducten. Dit houdt ook alle schapen- en geitenmelkproducten in. Je zult versteld staan hoe licht je je ineens gaat voelen.
  • Roomboter en ghee zijn uitzonderingen. Deze zijn al eeuwen beproefd en kun je prima verder gebruiken in je keuken. Ghee is trouwens geklaarde boter en wordt met name gebruikt in de Ayurvedische keuken.
  • Vergeet niet: ook vla, crème fraîche, toetjes, fristi, etc zijn melkproducten of bevatten een groot gedeelte aan melk. Ook deze zou je moeten vermijden, wil je damp afvoeren.
  • Melk drinken is niet nodig. Zo goed als alle traditionele keukens reserveren melk voor kleine kinderen.
  • Voor papjes kun je prima overstappen op plantaardige melk, zoals rijstmelk, quinoamelk of amandelmelk. Let op met het overmatige gebruik van sojamelk en sojaproducten zoals soja-yoghurt en sojavla. Soja werkt ook bevochtigend en is tegenwoordig vaak ook van slechte kwaliteit.

Wat is er mis met fruit?

In een eerder bericht – toen  nog in de vorm van een pdf-nieuwsbrief – heb ik al over fruit geschreven. Geen andere voedingsmiddelengroep die zo veel verwarring schept. De adviezen over hoe, wanneer en hoeveel fruit te eten zijn talloos en lopen sterk uiteen.

Ik kom tijdens mijn werk met cliënten vaak dezelfde vragen en misvattingen tegen. Ook kom ik steeds meer cliënten tegen die te lang hebben vastgehouden aan een eetpatroon met veel rauwkost, waaronder veel fruit, en die mede daardoor uiteindelijk spijsverteringsklachten kregen. Daarnaast werk ik veel met vrouwen met kinderwens. Bij hen constateer ik vaak een extreme kou in het lichaam, vaak als gevolg van te veel rauwkost. Tijd om het onderwerp (nog een keer) op de kaart te zetten. (meer…)

Laad je batterij weer op – met bouillon

Momenteel is het – vanwege alle kerstvoorbereidingen – heel hectisch. Vanwege alle afspraken, to-do lijsten en haast leven we tegen de natuurlijke ritme van de winter in. De winter is de tijd van het Grote Yin, een tijd van rust en bezinning waar we (eigenlijk) helemaal niets zouden doen. Alleen uitrusten, bijkomen, reserves opbouwen, kracht verzamelen voor het komende jaar. Om bij te komen van alle drukte, heb ik een bijzonder recept voor jullie: een bouillon. Deze laadt je batterij weer op en vult je reserves aan. (meer…)

Ontbijt je fit – nieuw boek over de vijf elementen voeding

Het was weer een tijdje stil op mijn blog. Als je me al langer volgt, dan weet je dat dit niet zonder reden was. In de laatste maanden heb ik hard gewerkt. Met trots maak ik nu bekend dat eind november mijn eerste boek ‘Ontbijt je fit – Starten met de vijf elementen voeding’ verschijnt. (meer…)

Ik ga op reis en ik neem mee – TCM-tips bij kwaaltjes

In meerdere delen van Nederland is de zomervakantie al begonnen. Als je op reis gaat, dan heb ik hier een paar waardevolle tips. Met een beetje kennis van de TCM en vijf elementen voeding kun je namelijk allerlei kwaaltjes voorkomen of aanpakken. Zo kun je nog meer genieten van je vakantie en van je reis. Om je op weg te helpen, geef ik eerst een paar algemene tips. Vervolgens ga ik in op specifieke klachten.   (meer…)

Superfoods en Chinese voedingsleer

Het is tijd om het een keer over superfoods te hebben en dan vanuit het – verrassende – perspectief van de traditionele Chinese geneeskunde (TCM). Onderaan dit blogbericht vind je ook weer informatie over aanstaande activiteiten zoals een bijscholing over zwangerschap, een lezing over kinderwens en de volgende kookavond.

Met superfoods worden over het algemeen voedingsmiddelen bedoeld die een bijzonder hoog gehalte hebben aan mineralen, vitamines en antioxidanten. Met name fans van raw food gebruiken superfoods en verwerken ze onder andere in smoothies.

Zoals je misschien al weet is de voedingsleer van de traditionele Chinese geneeskunde niet bijzonder onder de indruk van het gehalte van vitamines en mineralen van een voedingsmiddel. Voor de TCM staat veel meer de totale werking van een voedingsmiddel centraal: kan ik het voedingsmiddel goed verteren? Versterkt of verzwakt het mijn spijsvertering? (meer…)

Vrouwen en cafeïne

Onlangs las ik in het mooie boek Mother-Daughter-Wisdom van Christiane Northrup een klein hoofdstuk over koffie. Christiane Northrup belichtte het onderwerp koffie vanuit het perspectief van de westerse geneeskunde. Wat blijkt: de westerse geneeskunde zegt bijna hetzelfde (maar natuurlijk met andere woorden) als de TCM!
Meer dan 75 % van de studies die zijn gedaan over het gebruik en de effecten van cafeïne heeft alleen mannen onderzocht. Dit is jammer en geeft een vertekend beeld, want vrouwen reageren heel anders op cafeïne. Vrouwen kunnen minder goed tegen koffie, aldus Northrup. Dit komt onder meer door: (meer…)

Kinderwens en voeding

In het oude China bereidden stellen zich meer dan twee jaar lang voor op de komst van een kindje. Doel was een sterk en gebalanceerd lichaam om de conceptie en de zwangerschap zo soepel mogelijk te laten verlopen. De traditionele Chinese geneeskunde (TCM) heeft een ongelooflijk grote kennis als het gaat om het verhogen van vruchtbaarheid en het aanpakken van ziektes van de baarmoeder.

 

Jessica Lucas-Koehler.www5elementenvoeding.nl
(c) Jessica Lucas-Koehler; www.5elementenvoeding.nl

TCM-expert Angela C. Wu beschrijft met mooie woorden hoe de TCM kijkt naar ‘klimaat’ in de baarmoeder: ‘Onthoudt goed: kleine zaadjes hebben een harmonieus en evenwichtig klimaat nodig om wortels te schieten en te gedijen – noch te warm, noch te koud, noch te droog noch te vochtig’.

Met voeding kun je dit klimaat doelgerich en effectief beïnvloeden. De 5-elementenvoeding is  onmisbaar ter ondersteuning bij (onvervulde) kinderwens. In een eerder nieuwsbrief heb ik al verteld over de baarmoeder als ‘paleis van het kindje’ en hoe je het klimaat in dit paleisje door middel van voeding kunt beïnvloeden. Zie paleis van het kindje

Wil je nog meer weten over de betekenis van de 5-elementenvoeding voor de vruchtbaarheid, kom dan naar de lezing die ik geef op donderdag 13 februari in Zoetermeer. Ik geef de lezing samen met acupuncturist Monique Rietveld. Monique legt uit hoe acupunctuur kan helpen bij kinderwens. 13 februari 2014: Kinderwens – wat acupunctuur en voeding bijdragen, Zoetermeer

Nog meer activiteiten:
23 januari 2014: Introductiecursus 5-elementenvoeding, Den Haag
6 februari 2014: Kookmiddag Lunch zonder dipje, Den Haag (wachtlijst)
16 maart: Bijscholing voor professionals: De spijsvertering als basis, Amersfoort
23 maart 2014: Kookmiddag Lunch zonder dipje, Den Haag

Eerdere blogberichten:
Over gewicht – overgewicht? Goede voornemens en wetenswaardigheden rondom de BMI